HST, PSK i Slide — czym się różnią
Trzy najczęściej spotykane rozwiązania przesuwne działają na zupełnie innej zasadzie, co przekłada się na inny zakres serwisu.
HST, czyli konstrukcja podnoszono-przesuwna, przed przesunięciem unosi skrzydło o kilka milimetrów i odrywa je od uszczelki. Po zamknięciu skrzydło opada i dociska na całym obwodzie. To najcięższy i najszczelniejszy wariant, stosowany przy dużych wyjściach na taras.
PSK, czyli uchylno-przesuwne, przesuwa skrzydło równolegle po prowadnicy i dodatkowo pozwala je uchylić do przewietrzania. Skrzydła są lżejsze niż w HST, ale okucie jest bardziej rozbudowane — a przez to bardziej wrażliwe na rozregulowanie.
Systemy typu Slide to lekkie konstrukcje przesuwne bez mechanizmu podnoszenia. Są prostsze, ale ich szczelność zależy wyłącznie od uszczelek szczotkowych, które zużywają się szybciej niż uszczelki przylgowe.
Wózki jezdne przenoszą cały ciężar
Skrzydło przesuwne opiera się na dwóch lub czterech wózkach z rolkami, które poruszają się po bieżni w progu. Powierzchnia styku rolki z bieżnią jest niewielka, a nacisk ogromny — dlatego każde ziarno piasku, które dostanie się na prowadnicę, pracuje jak papier ścierny.
Najczęstszą przyczyną ciężkiej pracy skrzydła jest zanieczyszczona bieżnia, a nie awaria okucia. Czyszczenie i regulacja wysokości wózków zwykle przywraca płynność przesuwu. Jeśli rolki są już wyrobione albo bieżnia wytarta, wymieniamy elementy — zwlekanie kończy się uszkodzeniem samej prowadnicy, co jest naprawą znacznie poważniejszą.
Mechanizm podnoszenia w HST
W konstrukcjach HST za uniesienie i opuszczenie skrzydła odpowiada mechanizm sterowany klamką. Jeśli działa poprawnie, opuszczone skrzydło dociska równomiernie na całym obwodzie i przeszklenie jest szczelne.
Rozregulowany mechanizm daje objaw, który łatwo pomylić ze zużytą uszczelką: przewiew mimo zamkniętego skrzydła. Zanim wymienimy uszczelkę, sprawdzamy, czy skrzydło w ogóle opada do końca — bo w dużej części przypadków wymiana uszczelki niczego by nie rozwiązała.
Próg i odwodnienie
Próg konstrukcji przesuwnej jest jednocześnie prowadnicą i elementem odwadniającym. Woda, która dostanie się na bieżnię, ma odpłynąć kanałami na zewnątrz. Zatkane kanały oznaczają stojącą wodę w progu — a zimą lód, który unieruchamia skrzydło.
Przy przeszkleniach tarasowych problem narasta szybciej niż w zwykłych oknach, bo do progu trafiają liście, piasek i ziemia z doniczek. Udrożnienie odwodnienia to czynność, którą wykonujemy przy każdym przeglądzie takiej konstrukcji.
Uszczelki w konstrukcjach przesuwnych
W przeszkleniach przesuwnych pracują dwa rodzaje uszczelek. Szczotkowe prowadzą skrzydło w prowadnicy i ograniczają przedmuchy — zużywają się szybciej, bo podlegają tarciu przy każdym przesunięciu. Przylgowe odpowiadają za szczelność po zamknięciu i starzeją się podobnie jak w zwykłych oknach.
Wymiana uszczelki szczotkowej jest tania i zauważalnie poprawia komfort, zwłaszcza przy dużych przeszkleniach od strony nawietrznej budynku.
Kiedy regulacja nie wystarczy
Przy dużych przeszkleniach zdarza się ugięcie nadproża albo osiadanie konstrukcji budynku, których nie da się skompensować regulacją okucia. Objawem jest skrzydło ocierające zawsze w tym samym miejscu, mimo poprawnie ustawionych wózków.
W takim wypadku mówimy wprost, że problem leży poza stolarką, i wskazujemy, co wymaga sprawdzenia po stronie konstrukcji. Regulowanie okucia w nieskończoność tylko przyspiesza jego zużycie.